CHUYỆN BẠN THƠ

Trên Blogtiengviet, chả mấy ai không biết cái tên Duệ Mai. Tác vừa có bài thơ mới "Thiếu một mùa đông"

 

Ta đã vẽ được mùa xuân
Bằng những sắc xanh hy vọng
Có đàn Én chao cánh mỏng
Cây non hé búp yên bình

Ta đã vẽ được mùa hạ
Đôi lằn nắng lửa mưa giông
Đỏ chói ngang trời tia chớp
Bão tan đất lại mềm lòng

Ta đã vẽ được mùa thu
Thấp đằm sắc vàng của nắng
Thầm lặng từng làn mây trắng
Du miên theo ký ức về...

Nhưng chưa vẽ được mùa đông
Tô màu gì cho gió bấc?
Hay là mông lung ánh mắt?
Hay là bôi xám toàn khung?

***

Bởi không vẽ được mùa đông
Nên vòng luân hồi còn khuyết

Làm sao tu cho trọn kiếp
Khi còn thiếu một mùa đông?!

(Duệ Mai)

 

 

Với tôi thì thơ của mụ này ... kinh lắm! Khi nào đọc cũng phải căng hết cái đầu ra, cố đoán xem mụ xỏ xiên ai, soi mói điều gì đằng sau những câu từ êm như nhung, ngọt như mía lùi ấy...!

Xem qua cái khung xám xịt, biết tỏng cái ý đồ của mụ, điên tiết, tôi mới quăng cho một đống đá vào nhà rồi phủi tay ... đi về.

Đống đá của tôi như thế này đây.

 

 

Cảm nhận bài: KHÔNG VẼ ĐƯỢC MÙA ĐÔNG (Duệ Mai)

Duệ Mai.... Ghê thật đấy!
Khoe khéo rằng vẽ được xuân, hạ, thu chuẩn chỉ lắm, rồi vờ vịt bảo là không vẽ được mùa đông, lại ngây ngô hỏi:

Hay là bôi xám toàn khung...?

Sợ người ta không hiểu, "Bật mí" đến thế là cùng...!
Thôi thì đưa cái khung xám ấy ra đây, cho xin tý màu đỏ nữa để tôi chấm thành bếp lửa, bôi lên má đứa con gái dậy thì và cây bàng đầu ngõ... dùng bút thấm nước lã, rửa bớt cái nền xám đi là thành cái bến sông trong sương.
Đấy! Chả vẽ được mùa đông là gì...!
"Bán lại" cho tác giả bức tranh đông nhé! Giá bao nhiêu cũng được, càng nhiều càng ..., đỡ rét!

Tối trời, tối đất, tối áo bông
Bên đồi le lói chấm lửa hồng
Xám tay, xám mặt bà run bước
Má hồng con gái.
Đấy...!
Mùa đông...!

Áo đỏ cây bàng thôi ngóng trông
Ô cửa nhà ai khép cõi lòng
Cắm chèo bên bến nằm tránh rét
Đục mờ ông lái lẫn bến sông

Này nữ sỹ ơi, có phải không
Quen với sắc xuân với trời hồng
Quen “Thời hoa đỏ” say mê cháy
Nhớ đậm sắc vàng, nhớ “Thu không”

Hết hạ, hết thu phải sang đông
Trách ai sao nỡ tắt lửa lòng
Quên mái tranh nghèo, quên bếp lửa
Lắng hồn, tích nhựa,
Đấy... !
Mùa đông...!

 

Tôi đã treo bài này lên rồi lại hạ xuống, chờ đọc cái phản hồi may ra rõ ý tác giả.

Thơ Duệ Mai luôn hấp dẫn những người như tôi là ở chỗ, tác giả mô tả một hiện tượng bình dị để rồi người đọc tự đặt câu hỏi và trả lời.

Phải lắm, ta đã quá quen với ca ngợi, nhiều thứ để ca ngợi, nhiều mỹ từ, nhiều ngoa từ để ca ngợi...

Trong khi ca ngợi ta quên mất câu ngạn ngữ "Mặt sau của tấm huân chương".

Người ngắm chỉ thấy tấm huân chương rực rỡ, chói lóa ánh vàng, không mấy ai để ý mà thấy rằng phía trước càng "Vươn cao" bao nhiêu thì vết lõm đằng sau ... càng sâu bấy nhiêu.

Trời đất luân chuyển Xuân-Hạ-Thu-Đông, con người cùng vạn vật tồn tại với quy luật Sinh-Lão-Bệnh-Tử.

Người ta yêu thích cái mơn mởn của mùa xuân, chói chang của mùa hạ, thắm đậm của mùa thu và vì yêu mên, người ta thể hiện ước muốn "Mãi mãi mùa xuân" bằng cụm từ "forever" (Muôn năm).

Người ta dùng phẫu thuật thẩm mỹ, son phấn và lụa là để cố trốn nhưng những gì là quy luật không thể chiều lòng người.

Vẽ một bức tranh đông bằng thơ là không khó với Duệ Mai nhưng tác giả để ngỏ, để thức tỉnh ai đó quên mùa đông..., Nhắc nhở ai đó chưa bao giờ ngó tới, sờ vào cái ... "Mặt sau của tấm huân chương"...!

DẪU CHẢ BIẾT GÌ-CŨNG LÀ NGUYÊN XOÁI...!

Bếp mẹ đi vắng
Em thành chỉ huy
Dẫu chả biết gì
Cũng là nguyên xoái

Thằng anh chỉ khoái
Chế món mì tôm
Bố ăn vài hôm
Gầy đâu mà sợ

-Thôi!
Đưa em ra chợ
Mua nấm, thịt băm
Hành tươi rau răm
Nấu canh cho bố

-Bố cứ ở nhà
Làm thơ đi nha!

Cơm tám Điện Biên
Thịt rang ba chỉ
Bát canh tuyệt mỹ
Bố ưng chưa nào

Sung sướng làm sao
Bữa cơm con gái!

TẢN MẠN VỀ SỨC KHỎE TÂM THẦN

Thần kinh học đã là một lĩnh vực khó, tâm thần học còn khó gấp bội.

Có một danh nhân nào đó đã xếp Phẫu thuật thần kinh là một trong 10 nghề khó nhất của loài người.

Tôi được người ta gọi là Phẫu thuật viên thần kinh, nhưng tự nhận thấy còn xa lắm mới xứng đáng. Năm 1998, trong bữa trưa đơn giản ngay tại khu mổ, ông thầy người Nhật hỏi.

-Mày có vi phẫu chưa?          

Tôi thành thực trả lời

-Dạ, chưa...!

Ông suy nghĩ một hồi rồi thủng thẳng nói.

-Mày nói rằng mày là Phẫu thuật viên thần kinh..., rồi mày lại nói chưa có kính vi phẫu ..., người ta sẽ hiểu ngay..., mày chưa làm được gì...!

Kể thế để biết rằng tôi chưa phải là phẫu thuật viên thần kinh.

Ở Việt Nam, cánh Phẫu thuật thần kinh từng bị xem nhẹ, không được “Hoành tráng” như Bác sỹ mổ bụng..., mổ tim..., nhưng ở nước ngoài (Những nước phát triển) họ coi trọng lắm..., một lần đang lang thang ở bãi đá cổ Sa Pa, gặp một đoàn Thụy Điển, một thằng trao đổi với tôi những cảm nhận về Sa Pa và bãi đá, nó giới thiệu là nhân viên nhà băng rồi hỏi tôi làm gì, rồi nó tỏ ra hết sức ngạc nhiên (Có lẽ tại lúc ấy nom tôi “Phủi” quá) khi biết tôi là phẫu thuật viên thần kinh..., quay về đoàn, nó nói gì đó mà tôi thấy mọi người nhìn mình, vài người giơ tay vẫy .., khi tình cờ lại đi qua nhau, ai cũng chào.

-Hi...! Doctor...!

-Hi...! Neurosurgeon...!

Kể thế để biết cái nghề khó nên được người ta tôn trọng.

Bây giờ trở lại với vấn đề sức khỏe tâm thần, lĩnh vực mà tôi coi là khó hơn nhiều lần.

Chắc phải thôi, mỗi người chúng ta có bao nhiêu Neurons thần kinh? Câu trả lời còn chưa thật chắc chắn..., nhưng những Neurons ấy khết hợp với nhau như thế nào...? Các hoạt động ra sao mà cùng một sự kiện, hiện tượng mỗi người lại có những phản ứng khác nhau, kẻ khóc, người cười, kẻ không cười không khóc...?

Tôi cho rằng, khi nào khoa học khám phá được câu hỏi ấy thì bệnh tâm thần sẽ có cơ sở để được chữa tốt hơn (Tôi không có ý phủ nhận ngành tâm thần học hiện thời).

Nói thế để người đọc hiểu rằng, những nhận xét của tôi dưới đây chỉ là cảm tính cá nhân.

Tuy không hiểu biết nhiều nhưng tôi dám khẳng định rằng nếu xã hội thật sự tốt đẹp, ở đó pháp luật là thứ bảo vệ quyền của mỗi người và được thượng tôn, được thi hành nghiêm minh..., ở đó đạo đức làm người, giáo dục được coi trọng..., thì chắc chắn tỷ lệ những người mắc bệnh tâm thần sẽ giảm đi đáng kể và ngược lại, xã hội càng nhiều bất công, đạo đức càng suy đồi thì tỷ lệ những người mắc chứng tâm thần càng cao.

Đối với một người thì khả năng mắc bệnh tâm thần tăng lên khi người ta phải (Đôi khi lại coi là được) sống trong trạng thái bất thường về tâm lý..., tôi sẽ nói về những trường hợp “Phải” trước.

Một đôi trẻ có biểu hiện yêu nhau thắm thiết, họ thề non hẹn biển sẽ yêu thương nhau trọn đời, sẽ cùng nhau gây dựng tương lai, sinh con đẻ cái, chia sẻ trách nhiệm gia đình, cùng giúp nhau thực hiện hoài bão...

Nhưng một hoặc cả hai người, vì sự thôi thúc của tình dục, vì khao khát tình yêu mà đã đưa ra những lời thề hẹn kia khi chưa thật chắc chắn.

Thế rồi đùng một cái, một người bỏ ra đi, có muôn vàn nguyên nhân nhưng thường là do gặp một người..., “Lý tưởng” hơn, hay phát hiện ở người kia những thói tật không thể sửa chữa, không thể phù hợp, người ấy gọi là người “Bỏ”.

Người “Bị bỏ” chơi vơi, mất hết phương hướng..., tất cả xụp đổ..., đang trong tâm trạng được yêu, ngay lập tức sang tâm trạng bị bỏ rơi..., bao nhiêu dự kiến, mộng ước tan thành mây khói..., nếu chưa đủ kiến thức, chưa đủ kinh nghiệm họ sẽ coi cả thế giới này vô nghĩa, tình yêu mà họ đã bị chiếm đoạt sẽ không thể có lại với bất cứ ai..., và nếu không có phương cách, không có điều kiện để thoát ra, họ sẽ tự tử hoặc..., tâm thần.

Các quan hệ gia đình, xã hội khác cũng vậy.

Nếu đạo đức được thượng tôn (Cũng có thể thông qua tôn giáo), và đặc biệt kiến thức về tâm lý, về tình yêu, tình dục, hôn nhân, gia đình được trang bị đầy đủ ..., sẽ hạn chế được những trường hợp này.

Những người có chỉ số thông minh bình thường, có sức khỏe thể chất bình thường, làm ăn chăm chỉ và đứng đắn, nếu sống trong xã hội như ta hiện thời thì chỉ vì cái “Đứng đắn” họ sẽ phải chịu rất nhiều thứ mà họ coi là áp bức, bóc lột, ăn hiếp và bạo lực.

Một người tử tế, lao động giản đơn (Công nhân, nông dân), dù có chăm chỉ, hà tiện đến mấy chăng nữa thì ai cũng có thể hình dung được cuộc sống của họ thế nào và dường như ai cũng có thể bắt nạt được họ: Nhà chức trách, cô giáo, thầy thuốc, cảnh sát, và xã hội đen.

Họ không bao giờ nói ra nhưng có ai để ý họ nghĩ những gì trong đầu...? Có bế tắc không...? Nếu có tức là có thương tổn tinh thần.

Với một doanh nghiệp nhỏ, vấn đề đầu tiên, tiên quyết là sản phẩm với chất lượng và giá cả của nó, có đáp ứng được thị trường, có đủ sức cạnh tranh với những sản phẩm do “không đứn đắn” mà có, thế rồi lại phải chịu bao nhiêu loại thuế, phí chính thức và không chính thức..., thế rồi các tổ chức từ thiện với các loại quỹ đến phiền nhiễu... Nếu “Đứng đắn” họ có tồn tại được không...?

Cái mâu thuẫn giữa tài năng, chịu khó với thất bại sẽ tấn công vào sức khỏe tâm thần của họ

Ở một cơ quan nhà nước, một người có sức khỏe tốt, có năng lực chuyên môn giỏi, đam mê nghề nghiệp và nguy hiểm nhất là lại có ..., “Đạo đức” tốt.

Họ sẽ sống như thế nào...? Những gì sẽ đến với họ...?

Như một lần đã nói, những người giỏi chuyên môn, cùng lắm chỉ tế nhị trong quan hệ chứ hiếm khi họ biết nịnh những người khác.

Và vì có đạo đức tốt nên họ không chịu đưa và nhận hối lộ.

Thế là họ trở thành cái gai không chỉ của sếp mà còn của những người thua kém họ về chuyên môn và đạo đức, họ sẽ nhanh chóng bị loại ra khỏi nhiều mặt của đời sống cơ quan...

Nếu vẫn không chịu thay đổi, nếu không thể có đường thoát, họ sẽ bị ức chế triền miên và chắc chắn sức khỏe tâm thần của họ sẽ bị thương tổn.

Một ví dụ về tình yêu nam-nữ để suy ra những đời sống tình cảm khác như con cái thấy bố mẹ ngoại tình, ly dị..., bố mẹ không thể dạy con cái, vân vân ...

Một người lao động giản đơn, một doanh nghiệp, một công chức, một trí thức để suy ra các đối tượng khác, đó là những người “Bị” đời sống xã hội gây thương tổn cho sức khỏe tâm thần.

(Kỳ sau sẽ nói về những đối tượng “Được” nhận những bất thường về tâm lý)

NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT VỀ TAI BIẾN MẠCH NÃO

(Không nhớ đã đăng bài này chưa, nhưng bạn đọc yêu cầu)

TAI BIẾN MẠCH NÃO LÀ GÌ?

Trong cơ thể, Não là tổ chức cần sự nuôi dưỡng khắt khe nhất chính vì vậy cơ thể cũng có nhiều thứ để duy trì dòng máu đến não ổn định, liên tục. Thứ não cần nhất và trước hết là Ô-xy, chính vì vậy khi bị cắt nguồn Ô-xi chỉ vài phút sau là não chết không phục hồi được nữa
Khi máu đã vào trong đầu mà đột ngột không đến được não thì gọi là tai biến mạch não (TBMN). Có hai dạng TBMN là:
1-Tắc mạch (hay Nhồi máu não) và 
2- vỡ mạch (còn gọi là Chảy máu não). 
Dù 1 hay 2 thì hệ quả là thiếu máu ở vùng mà lẽ ra mạch ấy phải nuôi dưỡng.

NHỒI MÁU NÃO (NMN)

I-CÁC NGUYÊN NHÂN

Khi ta ho mạnh, kéo dài mà hoa mắt chóng mặt đã có thể coi là một TBMN thoáng qua, người cỏn trẻ thì phục hồi nhanh và gần như không để lại hậu quả gì, nhưng với người già có thể gây hậu quả nghiêm trọng. Khi ta ho, áp lực trong lồng ngực tăng lên, máu từ não không về được, dòng máu chảy chậm hay ngừng thoáng qua, não thiếu Ô-xi lập tức biểu hiện bằng hoa mắt chóng mặt.

Mạch máu nói chung, mạch não nói riêng có độ mềm dẻo nhất định, ngoài ra còn có thể tự điều chỉnh độ mềm dẻo ấy (co nhỏ lại, giãn rộng ra) cho phù hợp với áp lực dòng máu (vốn yêu cầu rất ổn định). Khi gặp kích thích đột ngột hay ngẫu nhiên mạch não co thắt lại cũng gây nhồi máu não (NMN).
Theo tuổi tác và tình trạng bệnh lý, độ mềm dẻo mạch não suy giảm (dùng chất kích thích kéo dài, lắng đọng chất lạ hay còn gọi là sơ vữa mạch), khả năng đáp ứng với những thay đổi áp lực dòng máu giảm đi (Người già khi ho dễ bị hoa mắt và nặng hơn, kéo dài hơn). Hai yếu tố, co và lắng đọng sẽ làm hẹp lòng mạch dần đến tắc mạch.
Gặp cơn gió lạnh đột ngột, các mạch ngoại vi (nông dưới bề mặt da) co thắt lại dồn máu về trung tâm (Các tạng ở sâu trong đó có tim và não) sẽ gây hai hệ quả có thể:
1-Áp lực các mạch trung tâm tăng lên đột ngột. Ở người trẻ tuổi, cơ chế tự điều chỉnh mạch còn tốt thì đây là phản xạ tự vệ rất tốt nhưng ở người cao tuổi, đặc biệt nếu có sẵn bệnh cao huyết áp thì đây là cơ hội cho nhồi máu, vỡ mạch, chảy máu não.
2-Lượng máu dồn về các tạng gây tình trạng ứ máu, giảm dòng chảy và não thiếu Ô-xy. Cũng có thể phản xạ co thắt lan đến các mạch trung tâm gây thiếu máu hay nhồi máu não.
Khi có những cục máu hình thành trong hệ Tim-mạch, thường gặp nhất ở người có bệnh van tim, rung nhĩ..., ngoài ra những chấn thương, gãy xương, phẫu thuật lớn thường để lại nơi mạch bị đụng dập, bị đứt, tạo những cục máu tại chỗ rồi vì lý do ngẫu nhiên những cục máu này bong ra chạy lang thang trong lòng mạch rất dễ gây tắc ở những chỗ phân nhánh đột ngột từ những mạch to vào những mạch nhỏ, rất tiếc lại thường là mạch não và tim.
Khi gãy xương lớn, mỡ, tủy xương cũng có thể vào máu gây tắc tương tự. Những bọt khí trong máu (giám áp lực đột ngột ở những người thợ lặn hay khí theo dịch truyền vào tĩnh mạch) cũng có thể gây tắc mạch trong đó có mạch não.

II-NHỒI MÁU NÃO BIỂU HIỆN NHƯ THẾ NÀO?

Nhẹ thì chỉ là cơn hoa mắt chóng mặt, sau nghỉ ngơi, hít thở sâu lại trở lại hầu như bình thường, nặng hơn thì như cơn ngất thoáng qua, nặng hơn nữa thì bại, liệt chân tay và hôn mê. Các dấu hiệu NMN tuy xuất hiện đột ngột nhưng thường vẫn có độ “Từ từ” hơn là chảy máu não (CMN). Người bệnh có thể từ từ hồi phục hay để lại di chứng liệt nửa người, liệt mặt (méo miệng), khó hay không nói được, hôn mê.

III-SƠ CỨU (NMN) NHƯ THẾ NÀO? (Tại chỗ, do những người không chuyên thực hiện)

1-Để người bệnh nơi thoáng khí, tư thế cao đầu khoảng 30 độ (So với mặt phẳng ngang).
Thông thường khi có người đột quỵ gia đình thường bế thốc vào buồng rồi đổ đến thật đông, phòng kín lại bị những người lành đốt hết ô-xy thế là vô tình hại người bệnh mà không biết.
2-Đảm bảo thông khí.
Nếu người bệnh còn tự thở tốt hãy bảo họ hít sâu thở đều nhằm tăng lượng ô-xy trong máu. Nếu người bệnh thở yếu hay ngừng thờ phải hà hơi thổi ngạt ngay. Hút hay dùng khăn mỏng lau, móc những đờm rãi để đảm bảo thông đường thở.
3-Nếu huyết áp cao quá 190 mmHg có thể bẻ một viên Adalat nhỏ vào dưới lưỡi.
4-Nhanh chóng nhưng không gây hốt hoảng thêm cho người bệnh.
Não bị khích thích hoạt động càng cần nhiều ô-xy và thải ra chất độc gây phù não.
5-Nếu cơn thoáng qua, dù có bại chân tay hay méo miệng cũng nên bình tĩnh duy trì tăng thông khi một khoảng thời gian nhất định trước khi đến với thầy thuốc.
Nếu có điều kiện, nên mời bác sỹ tin cậy đến thăm và quyết định. Nếu đến viện cần biết cách tự bảo vệ mình vì thường ở phòng khám rất đông, để người bệnh nằm ở chỗ đông người, ngột ngạt chờ đợi khám và những thủ tục chẩn đoán, vào viện có khi đã đủ hại người bệnh.
6-Nếu nặng, không có xu hướng phục hồi hay nặng dần lên.
Cũng cần nhanh chóng và bình tĩnh đưa đến viện nhưng phải đảm bảo thông khi suốt chặng đường (có túi ô-xy thì tốt). Nên chạy thẳng đến khoa Hồi sức cấp cứu, tạm thời bỏ qua những thủ tục hành chính.
7-Đối với Trạm y tế, Phòng khám đa khoa, Bệnh viện huyện cần nhớ những điều cơ bản.
7.1-Thông khí và nồng độ ô-xy trong máu là hàng đầu vì vậy phải hút đờm rãi bất cứ lúc nào thấy ngăn cản đường thở. Không để người bệnh thở ngáy. Thở ô-xy ngay cả khi người bệnh còn thở hoàn toàn tốt. Không do dự đặt nội khi quản (Hay mở khí quản) khi cảm thấy không yên tâm với đường thở.
7.2-Có thể cho các thuốc an thần giảm đau.
7.3-Thiết lập ngay ít nhất một đường truyền tĩnh mạch, truyền chậm dịch muối đẳng trương (không truyền đường).
7.4-Duy trì huyết áp từ 140-180 mmHg (Không nên đưa huyết áp về 120 hay thấp hơn)
7.5-Cuối cùng, không nên giữ người bệnh nếu tự thấy trình độ và phương tiện không tương xứng với tình trạng người bệnh.
(Bài sau: Chảy máu não. Cảm ơn các đồng nghiệp chuyên khoa bổ sung và chỉnh sửa)

Phần II

CHẢY MÁU NÃO

I-NGUYÊN NHÂN

Tự nhiên mà chảy máu trong não có nhiều nguyên nhân nhưng chủ yếu là do TĂNG huyết áp (Cứ 10 người bị chảy máu não thì khoảng 7 người do cao HA). Tôi dùng và nhấn mạnh chữ TĂNG vì nếu huyết áp cao mà ổn định thì không sợ bằng HA tăng lên đột ngột. Điều này thường gặp ở người uống thuốc không đều đặn.
Ngoài ra, những bất thường (bẩm sinh và mắc phải) về mạch não, vỡ u não, bệnh máu khó đông. v.v. chiếm khoảng 30% con lại.
Vậy bài này tôi chỉ nói về chảy máu não do tăng huyết áp.
Ai cũng biết, tổ chức não gồm chất xám và chất trắng.
Chất xám là những thân tế bào thần kinh, chủ yếu phân bố ở vỏ não nhưng cũng có những đám ở sâu (gọi là Nhân sâu).
Chất xám ra những quyết định kiểu như của bộ chính trị vậy, chất trằng dẫn truyền giống như bộ thông tin hay giao thông gì đó, các đáp ứng ngoại vi như co cơ, tiết dịch... như kiểu nhân dân thực hiện đường lối chủ trương vậy...!
Chất trắng chủ yếu gồm những sợi trục (từ tế bào thần kinh mọc ra những cái rễ ngắn “Đuôi gai” để liên lạc với những tế bào khác ở gần và một cái rễ dài “sợi trục” để đưa thông tin đi xa). Như vậy, chất trắng làm việc thông tin liên lạc. Và cũng giống như vậy, thông tin từ trung ương phải qua những trạm trung chuyển, bổ sung điều chỉnh chán rồi mới đến được dân là chân tay và ngũ quan.

Chất trắng, không nhận dinh dưỡng trực tiếp từ máu mà thông qua một loại tế bào gọi là tế bào thần kinh đệm. Mạch máu chỉ đến những nơi có chất xám, chất trắng hầu như vô mạch.
Tim bơm máu hướng lên trên, theo thẳng hướng ấy và chỉ qua hai lần phân nhánh là vào sọ. Vì vậy, áp lực máu ở đây rất mạnh.
Ngay khi vào sọ, mạch tách ra một nhánh nhỏ chạy đến nuôi các nhân sâu.
Hãy tưởng tượng từ con đường lớn, sau chín lần chia nhỏ dần mới đến con đường ba mét vào xã và còn nhiều ngõ ngách tách ra từ con đường ấy nữa, áp lực giao thông đã giảm đi hơn chín lần.
Trong khi đó, cái mạch nuôi nhân sâu kia như con đường cũng chỉ ba mét lại yếu hơn và chạy thẳng (không có phân nhánh) lại tách trực tiếp từ đường lớn (áp lực rất cao).
Thế nên tôi còn ví mạch này như cái cầu chì, hễ huyết áp tăng lên, quá sức chịu đựng của thành mạch thì nơi đây sẽ vỡ trước hết.

II-BIỂU HIỆN

Cũng giống như nhồi máu não, cũng có những mức độ khác nhau nhưng nhìn chung sau một cơn đau đầu dữ dội người bệnh gục ngã ngay. (Cái ngã này khiến không ít cơ sở đặt chẩn đoán là chảy máu cho chấn thương). Tôi nhấn mạnh tính đột ngột, nặng ngay, nặng dần rất nhanh của chảy máu não so với nhồi máu não.

III-NGƯỜI NHÀ CẦN LÀM GÌ?

Cũng giống như nhồi máu não khẩu hiệu là:
-Thông khí
-Không để HA quá cao.
Nhưng nếu HA quá thấp là dấu hiệu rất xấu
-Nhanh chóng đưa đến trung tâm hồi sức cấp cứu (có máy thở và tốt nhất nếu cơ sở có phẫu thuật thần kinh).

IV-NHỮNG CÂN NHẮC ĐIỀU TRỊ PHẪU THUẬT

Chỉ định phẫu thuật cho những trường hợp này đôi khi khó cho thầy thuốc bởi ngoài chuyên môn, những yếu tố gia đình, xã hội cần được cân nhắc. Nói chung thì.
-Người dưới 70 tuổi. Chất lượng sống (trước khi bị tai biến) còn tốt (đi lại được, tự phục vụ được.
-Người có Vợ/chồng, con cháu đủ điều kiện về vật chất và tình cảm.
Thì nên mổ,
Những trường hợp khác nên cân nhắc.

V-HAI VÍ DỤ

1- Anh Phong là tài xế lái xe kéo máy bay ở sân bay Nội Bài. Khi bị tai biến chảy máu não và được mổ chỉ khoảng 40 tuổi. Sau mổ 4 tháng, sức khỏe của anh hoàn toàn bình thường, hoàn toàn có thể làm công việc cũ nhưng do yêu cầu an toàn khắt khe người ta đã chuyển anh sang bộ phận khác, hiện anh làm việc và sinh hoạt bình thường.
1-Cụ bà tên là Ngân, 80 tuổi, nhà ở Kim Mã, có máu tụ rất to, tình trạng đã rất nặng. Khi tôi giải thích, nhằm thuyết phục anh con trai không mổ cho cụ nữa. Anh này quỳ ngay dưới chân tôi khẩn khoản.
-Xin Bác sỹ làm bất cứ điều gì, miễn sao tôi được nhìn thấy mẹ càng lâu càng tốt, tốn kém bao nhiêu, khó khăn đến mấy tôi cũng chịu được.
Sau khi vái vài cái, anh ta lết đến ôm chặt lấy chân tôi, gục mặt vào mà khóc. Tôi đỡ hắn dậy, giải thích một lần nữa rồi đưa bà đi mổ.
Một tháng sau hắn đến tìm tôi (và cũng để đón y tá về chăm sóc cụ, hắn giàu lắm) nét mặt hân hoan.
-Anh Dũng ơi! Hôm qua em pha trò, Mẹ em cười với em! Sung sướng quá anh ơi!
Hai thằng ôm nhau, tôi không định khóc nhưng nước mắt cứ chảy ra, cảm động trước một tấm lòng hiếu thảo

Thế rồi hắn cứ lỉnh tôi dần, khoảng gần năm sau, tôi chủ động chặn đường hỏi thăm, hắn nói.
-Thú thực! Em bắt đầu mệt mỏi rồi anh ạ.
Tôi khuyên bảo nó qua loa rồi bỏ đi. Từ đó cứ băn khoăn mãi, cái tình của thằng con trai dành cho mẹ, được như nó là hiếm là trân trọng lắm nhưng, mổ cho bà, bắt bà phải sống thêm những ngày lay lắt, chứng kiến sự vơi dần của tình mẹ con…. Hay là tôi có lỗi….?

THÊM VÀI ĐIỀU VỀ TAI BIẾN MẠCH NÃO

Tôi đã cố gắng dùng ngôn ngữ phổ thông để viết về TAI BIẾN MẠCH NÃO (Đăng ngày 15-16/07/13) nhằm cung cấp những hiểu biết cơ bản và quan trọng hơn là thái độ của người bệnh, người nhà khi bị tai biến.
Hôm qua, ông chú họ, ông chiến sỹ GPQ tôi gặp ở Long Thành sáng sớm ngày 30-4 năm 1975, ông Mai Đình Tuấn, bị chảy máu não.
Cuộc đời đầy gian truân cực nhọc của ông thế là lại thêm một gian truân vất vả nữa khi cuối đời, âu cũng là số phận, đã là số phận thì chả ai tránh được kể cả bác sỹ chuyên khoa giỏi.
Tuy nhiên, qua mỗi trường hợp như vậy, nếu rút ra kinh nghiệm thì cũng hy vọng đỡ cho những người sau, chính vì vậy tôi viết thêm vài điều.
Ông Tuấn biết mình cao huyết áp nhưng không uống thuốc thường xuyên, đó là bài học cho những ai có huyết áp > 160 mmHg.
Cả cuộc đời vất vả, cách đây 2 năm ông làm được ngôi nhà to lắm, hiện đại lắm, tôi chưa kịp về kiểm tra chỗ ông ngủ nhưng nếu rét mới như thế này, nhà lại dùng cửa đời mới (Nhựa lõi thép, đóng vào là kín mít) thì lại là một nguyên nhân nguy hiểm nữa
Tai biến có thể xảy ra bất cứ lúc nào, cơn cao huyết áp vô căn cũng có thể xảy ra bất cứ lúc nào, tuy nhiên, thống kê cho thấy có những hoàn cảnh là điều kiện thuận lợi như: Gắng sức, trạng thái căng thẳng (Kích thích hay ức chế), thay đổi môi trường đột ngột và trong nhà vệ sinh...
Như đã nói, não là tổ chức có yêu cầu nuôi dưỡng rất cao và hằng định (Đặc biệt là Ô-xy), điều này phụ thuộc vào dòng máu đến não, chất lượng máu (Tức là mức độ bão hòa ô xy trong máu). Sự co hay giãn của hệ mạch góp phần duy trì tính hằng định ấy mà sự co giãn mạch ở người cao tuổi kém đi do nhiều nguyên nhân (Đã nói)
Khi gắng sức (Điển hình là động tác ho) áp lực trong ngực tăng lên, máu về tim khó hơn, ứ ở não và cũng kích thích một cơn cao huyết áp, ít nhất thì người bệnh cũng hoa mắt, chóng mặt, (biểu hiện của thiếu ô xy não) nặng hơn thì tai biến thật sự.
Khi căng thẳng, tức là não hoạt động quá mức và kéo dài, cũng như các tổ chức khác hay bất kỳ vật chất nào, mọi hoạt động đều tiêu tốn năng lượng và thải nhiều hơn, cũng có nghĩa nhu cầu tuần hoàn não tăng lên, khi quá khả năng của hệ mạch người cao tuổi, khi kích thích cơn cao huyết áp thì có thể tai biến xảy ra.
Hệ tim mạch hoạt động trong đáp ứng với những thay đổi môi trường, thay đổi nhiệt độ, gió, những tác động tâm lý đột ngột, đều gây thay đổi nhịp tim, độ co giãn và vùng co giãn mạch
Khi gặp lạnh, gió hay điều gì sợ hãi, ta thấy mặt tái đi, da co lại (Nổi gai ốc), một phần hiện tượng ấy là do mạch ngoại vi co lại, mạch ngoại vi co sẽ tống một lượng máu lớn về trung tâm trong đó có não, áp lực máu ở trung tâm tăng lên đột ngột cũng là điều kiện thuân lợi cho tai biến.
Nhà vệ sinh trong các gia đình Việt Nam nói chung có mấy nhược điểm sau:
-Thường kín đáo và là diện tích tận dụng (gầm cầu thang, góc...),
-Độ thông gió kém (kể cả khi có cửa sổ, quạt thông gió)
-Độ ẩm cao, sau khi sử sụng, sàn, tường và vật dụng ướt (Khăn) tiếp tục bay hơi nước.
-Đặc biệt những nút hơi (Si phông) thường ít được quan tâm chăm sóc, nước trong nút rất nhanh cạn do bay hơi và do những sợi tóc tạo thành mao dẫn. Khi nước cạn, khí từ bể phốt (Cống) bay ngược lên rất độc.
Hơi nước, khí độc từ bể phốt đẩy không khí bình thường ra ngoài nên độ bão hòa ô xy ở đây rất thấp, ngoài ra việc gắng sức khi đại tiểu tiện, lạnh đột ngột khi tắm rửa là nguyên nhân dẫn đến có tỷ lệ đáng kể tai biến mạch não xảy ra với người cao tuổi trong nhà vệ sinh.
Hy vọng những trao đổi này giúp người cao tuổi và những người có bố mẹ già lưu tâm phòng tránh!

ME TÔI-U NÀNG

Xưa, tôi trộm yêu cô hàng xóm. nhưng mà tôi nhát, nghĩ mình văn dốt võ nhát, nhà mình vừa nghèo vừa lí lịch xấu..., em kiêu sa là thế sao mình với tới.
Tôi đâu biết rằng em cũng thầm yêu tôi nhiều lắm.
Những ngày tôi ở chiến trường em tâm sự với tôi trên trang giấy, biết tôi xót thương Mẹ, em tìm cách gần gũi thay tôi nói chuyện cho bà vui.
Chẳng đứa nào dám nói, cho đến một hôm, em gọi tôi đến trách móc và thông báo "Ngày mai em lấy chồng". Tôi ngẩn ngơ chỉ biết giận cái thân mình.
Khi còn ở chiến trường. tôi đã viết bài thơ này.
ME TÔI-U NÀNG

Me tôi chơi với U nàng
ngày thì "công tác" tối sang ăn trầu

canh khuya chuyện đã tàn lâu
Bu nàng nói chuyện bí bầu nhìn tôi
-Thằng này mười mấy tuổi rồi
xem ra đã lớn lo thôi còn gì
Me tôi nhả bã cười khì
-Thằng này chăm học nhất thì là ngoan
vội gì chuyện ấy hãy khoan
tính xa không được tôi toan tính gần
Mấy hôm thấy nó tần ngần
đứng đây nhìn mãi tận sân nhà bà
buồn cười tôi nghĩ hay là
Cái Tí nó bắt cậu ta mất rồi
Nếu mà thực thế tốt thôi
được dâu như vậy nhất rồi còn chi
này là miệng hát chim quy
lời ăn tiếng nói dáng đi dịu dàng
chịu thương chịu khó nhất làng
tôi đem ý hỏi họ hàng đều ưa
Thế rồi hôm ấy cứ mưa
tôi không sang được nên chưa hỏi bà
Bu nàng trách-Cứ lo xa!
bà và anh quyết là ta xong rồi

Hôm nay mưa lại sụt sùi
Xó rừng, ôm súng, anh ngồi nhớ em./.

Chào một NGƯỜI CSGT về hưu...!

Thượng tá Lê Đức Đoàn khóc trong ca trực cuối cùng

Thành thực, đa phần những lần tiếp xúc với CSGT đều... rất buồn...!

Đồng ý, sai thì nộp phạt (Dù hình thức gì đi chăng nữa) nên tôi không buồn vì bị nộp tiến, nếu vì thế mà rút ra kinh nghiệm, mà tránh được tai nạn... chả bõ lắm sao...!

Duy nhất một lần, chạy từ Ngọc Khánh về mổ một ca ở Bv YHCT Hà Nội (Mai Dịch), chạm ngã tư Giang Văn Minh thấy đèn xanh còn 3 giây, tôi nhấn ga vượt qua.

Chú CSGT rất trẻ lao ra tuýt còi.

-Bác vượt đèn đỏ.

-Bạn có nhầm không đấy...? Tôi vào ngã tư đèn xanh còn 3 giây nữa...!

-Vâng! Có thể cháu nhầm nhưng bác chạy hơi nhanh!

-Đúng! Tôi đang vội!

-Bác có việc gì mà vội vậy...?

-Tôi đi mổ và bệnh nhân của tôi đã lên bàn rồi...!

-Chết...! Thế thì bác đi đi...! Cháu xin lỗi bác...! Chỉ là ..., cháu thấy xe chạy hơi nhanh...!

Có thế mà tôi cứ cảm động mãi, hóa ra CSGT cũng có người trách nhiệm, mình chạy nhanh, không giấu được sự vội vàng, người ta chặn lại nhắc nhở là phải..., chưa biết có cứu được ai, tai nạn một phát là tự giết mình hay giết người khác ấy chứ.

Vụ ấy đã 5-6 năm, mãi chả gặp ai như thế nữa!

Hôm nay, trên Quê Choa thấy dân cư mạng cảm động chia tay Thượng tá CSGT Lê Đức Đoàn về hưu.

Người lưu thông qua đầu Nam cầu Chương Dương sẽ nhớ mãi nụ cười và những cách xử tình huống có lý có tình của anh

Không biết người ta có còn được nhận những nụ cười, những lời chào thân mật từ những CSGT ở đây...?

Không biết người ta có được chào những CSGT ở đây bằng những nụ cười thân mật, những cách xưng hô gần gũi.

-Hôm nay “Bố” trực à...! Con đi nhé...!

-Chào “Thầy”...! Em đi nhé...!

Tôi ngắm bức ảnh này và còn suy nghĩ nhưng khi đọc đoạn kết:

“Từ hôm nay, chốt CSGT ở phía nam cầu Chương Dương vắng bóng ông. Dòng người tấp nập đi qua đây, chắc sẽ không còn thấy một “người bố, người thầy” với cái vẫy tay chào đầy gần gũi và nụ cười thân thiện nữa. Và không biết, khi bị vi phạm giao thông ở điểm này, liệu ai đó có được một người CSGT chặn lại, dặn dò đầy trách nhiệm rồi “đi đi cho kịp công việc, kẻo muộn” không?”

Thì tôi thấy mắt rưng rưng...! Ấn tượng sau những lần “Đụng” CSGT thúc giục tôi viết mấy cây này.

Chào anh, một ... Con người!

Tôi không được gặp những lúc anh cười

Chỉ thấy trong ảnh

Ca trực cuối cùng... anh khóc giữa người, xe Hà Nội

Đã nhìn quen dòng đời nhốn nháo

Ai ác ...? Ai lành...?

Ai vội vã nuôi con chăm bố...?

Ai thảnh thơi dạo phố, suy tư...?

Cốp xe nào, cạp lồng cơm tới viện...?

Cốp xe nào có thuốc phiện hàng chui...?

Lũ trẻ kia ai vui tuổi hai mươi ...?

Ai càn quấy làm bẩn đường dơ phố...?

Anh đã ở đây

Người dân chào anh bằng “Bố...!” bằng “Thầy...!”

-Con đi đây...!

-Ừ đi đi, kẻo muộn...!

Những giọt nước mắt đến từ đâu...?

Đời vẫn chảy qua cầu

Từ nay, những ánh mắt tìm đâu

Một nụ cười thân thiện

Lời nhắc nhở ân cần, thân mến

Từ một người, Cảnh sát giao thông ...!

Một hòn đá sao ngăn nổi dòng sông

Vì biết thế, nên hôm nay, anh khóc...!

Vì biết thế, nên hôm nay, tôi khóc...!